Arteriovenoz malformatsiya

Arteriovenoz malformatsiya (AVM) nima?

Bosh miyaning arteriovenoz malformatsiyasi (AVM) — bu tug‘ma qon tomir nuqsoni bo‘lib, unda arteriyalar va venalar odatdagi kapillyar tarmoqsiz bevosita o‘zaro tutashadi.

• Sog‘lom organizmda qon arteriyalardan mayda kapillyarlar orqali o‘tib, miya to‘qimalariga kislorod va oziq moddalarni yetkazadi.
• AVM mavjud bo‘lganda esa yuqori bosim ostidagi arterial qon to‘g‘ridan-to‘g‘ri venalarga oqadi. Bu qon tomirlari devoriga ortiqcha yuklama beradi.
• Vaqt o‘tishi bilan qon tomirlari yupqalashib, mo‘rtlashadi va yorilish xavfi ortadi. Natijada bosh miyaga qon quyilishi (gemorragik insult) yuz berishi mumkin.
• Shuning uchun arteriovenoz malformatsiyani o‘z vaqtida aniqlash va malakali neyroxirurg nazoratida davolash muhim ahamiyatga ega.

AVM nima uchun xavfli?

• Arteriovenoz malformatsiyaning (AVM) asosiy xavfi — bosh miyaga to‘satdan qon quyilishi (gemorragik insult) rivojlanishidir.
• Ko‘p hollarda bemor kasallik mavjudligini qon tomiri yorilgunga qadar umuman sezmaydi.
• Qon quyilishi quyidagi og‘ir asoratlarga olib kelishi mumkin:
• Gemorragik insult
• Hushdan ketish
• Tananing bir tomonida falaj (paralich)
• Nutq buzilishi
• Tutqanoq (epileptik xurujlar)
• Nogironlik
• Hayot uchun xavf tug‘diruvchi holatlar

Ayniqsa, bosh miyaning chuqur qismlarida yoki hayotiy muhim markazlar yaqinida joylashgan yirik AVMlar eng yuqori xavfga ega. Shu sababli kasallikni o‘z vaqtida aniqlash va davolash juda muhimdir.

• AVM paydo bo‘lish sabablari
• Ko‘pchilik hollarda arteriovenoz malformatsiya (AVM) tug‘ma qon tomir nuqsoni hisoblanadi.

Uning aniq kelib chiqish sabablari hozirgacha to‘liq aniqlanmagan. Olimlarning fikricha, bu o‘zgarish homilaning rivojlanish davrida bosh miya qon tomirlari shakllanishi jarayonida yuzaga keladi.

Ba'zi bemorlarda AVM uzoq yillar davomida hech qanday alomat bermaydi va tasodifan MRT tekshiruvi vaqtida yoki birinchi klinik belgilar paydo bo‘lgandan keyin aniqlanadi.

• Arteriovenoz malformatsiya (AVM) belgilari
• Kasallik belgilari quyidagi omillarga bog‘liq:
• AVM hajmi;
• Joylashgan sohasi;
• Qon oqimining xususiyatlari;
• Qon quyilishi mavjudligi.
• Eng ko‘p uchraydigan belgilar:
• Kuchli yoki surunkali bosh og‘rig‘i
• Tutqanoq (epileptik xurujlar)
• Qo‘l yoki oyoqda kuchsizlik
• Nutq buzilishi
• Ko‘rishning buzilishi
• Boshda shovqin yoki pulsatsiya hissi
• Qon quyilganda quyidagi belgilar to‘satdan rivojlanishi mumkin:
• Juda kuchli bosh og‘rig‘i
• Qayt qilish
• Hushdan ketish
• Nevrologik nuqsonlar (qo‘l-oyoq falaji, nutq yoki ko‘rish buzilishi)

AVM qanday aniqlanadi?

• Zamonaviy neyrovizualizatsiya usullari hatto kichik o‘lchamdagi arteriovenoz malformatsiyalarni (AVM) ham aniqlash imkonini beradi.
• Bosh miyaning MRT tekshiruvi – bosh miya tuzilishini baholash va qon tomir malformatsiyasiga xos o‘zgarishlarni aniqlash imkonini beradi.
• MR-angiografiya (MRA) – qon tomirlarining tuzilishi va qon oqimi xususiyatlarini ko‘rsatadi.
• KT / MSKT – ayniqsa bosh miyaga qon quyilishi gumon qilinganda qo‘llaniladi.
• Serebral angiografiya (DSA) – AVMni aniqlashning eng aniq ("oltin standart") diagnostik usullaridan biridir.
• Tekshiruv davomida qon tomir orqali kontrast modda yuboriladi va shundan so‘ng neyroxirurg AVMning qon tomir tuzilishini batafsil baholaydi.
• Bosh miya AVMini davolashning zamonaviy usullari
• AVM hajmi;
• Joylashgan sohasi;
• Yorilish xavfi;
• Bemorning yoshi;
• Nevrologik holati.
• AVMni mikrojarrohlik yo‘li bilan olib tashlash
• Operatsiyaning maqsadi — patologik qon tomirlarni qon aylanishidan to‘liq chiqarishdir.
• Zamonaviy mikrojarrohlik quyidagi afzalliklarni beradi:
• Patologik qon tomirlarni yuqori aniqlik bilan ajratish;
• Sog‘lom miya to‘qimalarini maksimal darajada saqlab qolish;
• Takroriy qon quyilishi xavfini kamaytirish.
• Endovaskulyar embolizatsiya
• Endovaskulyar embolizatsiya — bu minimal invaziv davolash usuli hisoblanadi.

Neyroxirurg son yoki qo‘l arteriyasi orqali ingichka kateterni AVMgacha olib boradi. Shundan so‘ng maxsus embolizatsion materiallar yordamida patologik qon tomirlari ichkaridan berkitiladi.

• Ushbu usulning afzalliklari:Katta kesmalar talab qilinmaydi;
• To‘qimalar minimal shikastlanadi;
• Tiklanish davri qisqaroq;
• Murakkab joylashgan AVMlarni davolash imkonini beradi.
• Ba'zi hollarda embolizatsiya mustaqil davolash usuli sifatida qo‘llaniladi, ayrim bemorlarda esa mikrojarrohlik amaliyotidan oldingi tayyorgarlik bosqichi hisoblanadi.
• Kombinatsiyalangan davolash
• Murakkab holatlarda bir nechta davolash usullari birgalikda qo‘llanilishi mumkin:
• Endovaskulyar embolizatsiya;
• Mikrojarrohlik amaliyoti;
• Radiosurgiya.
• Bunday yondashuv davolash xavfsizligini oshirish va maksimal natijaga erishishga yordam beradi.

Qachon zudlik bilan neyroxirurgga murojaat qilish kerak?

• Quyidagi belgilar kuzatilganda zudlik bilan shifokorga murojaat qilish zarur:
• To‘satdan boshlangan kuchli bosh og‘rig‘i;
• Tutqanoq (epileptik xurujlar);
• Hushdan ketish;
• Qo‘l yoki oyoqlarda kuchsizlik;
• Nutq buzilishi;
• Bosh miyaga qon quyilishiga shubha tug‘ilganda.

Keyingi qadam

O‘qish foydali