Kiari I turidagi anomaliya

Arnold–Kiari anomaliyasi nima?

Arnold–Kiari I tipi anomaliyasi — bosh suyagi asosining tug‘ma patologiyasi bo‘lib, bunda miyachaning bodomsimon qismlari katta ensa teshigi orqali pastga, umurtqa kanaliga siljiydi.

• Buning natijasida quyidagilar buzilishi mumkin:
• orqa miya suyuqligi (likvor) aylanishi;
• miyacha faoliyati;
• orqa kalla chuqurchasidagi normal bosim va anatomik munosabatlar;
• nerv tuzilmalarining normal faoliyati.
• Kasallik boshqa nomlar bilan ham uchraydi:
• Arnold–Kiari malformatsiyasi;
• Kiari malformatsiyasi;
• Kiari sindromi;
• Chiari malformation type I.

Kiari anomaliyasi nima sababdan paydo bo‘ladi?

• Ko‘pchilik hollarda Arnold–Kiari anomaliyasi orqa kalla chuqurchasi va bosh suyagi asosidagi anatomik tuzilmalarning shakllanish xususiyatlari bilan bog‘liq.
• Agar miyacha uchun orqa kalla chuqurchasida yetarli joy bo‘lmasa, miyacha bodomsimon qismlari katta ensa teshigi orqali pastga siljishi mumkin.
• Bu holat quyidagilarga olib kelishi mumkin:
• nerv tuzilmalarining siqilishiga;
• likvor aylanishining buzilishiga;
• bosh va orqa miya sohasida bosim nisbatlarining buzilishiga;
• siringomiyeliya rivojlanishiga.

Siringomiyeliya nima?

• Siringomiyeliya — orqa miya ichida suyuqlik bilan to‘lgan bo‘shliq (siringa) hosil bo‘lishi bo‘lib, u ko‘pincha Arnold–Kiari malformatsiyasi bilan birga uchraydi.
• Likvor aylanishining buzilishi vaqt o‘tishi bilan orqa miya tuzilmalarining shikastlanishiga olib kelishi mumkin.
• Siringomiyeliya quyidagi belgilarni keltirib chiqarishi mumkin:
• qo‘llarda kuchsizlik;
• qo‘l va barmoqlarda uvishish;
• sezuvchanlikning buzilishi;
• bo‘yin, yelka va qo‘llarda og‘riq;
• harakat koordinatsiyasining buzilishi.

Arnold–Kiari I tipi anomaliyasining belgilariAyrim bemorlarda Kiari malformatsiyasi uzoq vaqt davomida hech qanday alomatsiz kechishi mumkin. Ammo kasallik rivojlanishi bilan quyidagi belgilar paydo bo‘lishi mumkin.

• Bosh og‘rig‘i
• Eng xarakterli belgilaridan biri — ensa sohasidagi bosh og‘rig‘i. Og‘riq ayniqsa quyidagi holatlarda kuchayishi mumkin:
• yo‘talganda;
• aksirganda yoki kuchanganda;
• jismoniy zo‘riqishda;
• boshni egishda.
• Bosh aylanishi va muvozanat buzilishi
• Bemor quyidagilarni sezishi mumkin:
• bosh aylanishi;
• yurishda beqarorlik;
• muvozanatning buzilishi;
• harakatlarda noaniqlik.
• Bo‘yin va ensa sohasidagi og‘riq
• Bo‘yin hamda ensa sohasidagi og‘riq Arnold–Kiari I tipi anomaliyasining tez-tez uchraydigan belgilaridan biri hisoblanadi.
• Qo‘llarda kuchsizlik va sezuvchanlikning buzilishi
• Quyidagi belgilar paydo bo‘lishi mumkin:
• qo‘llarda kuchsizlik;
• uvishish yoki karaxtlik;
• og‘riq va haroratni sezishning buzilishi;
• mushak kuchining pasayishi.
• Harakat koordinatsiyasining buzilishi
• Miyacha harakatlarni muvofiqlashtirish va muvozanatni saqlashda muhim rol o‘ynaydi. Uning faoliyati buzilganda quyidagilar kuzatilishi mumkin:
• yurishda beqarorlik;
• harakatlarning noaniqligi;
• muvozanatning buzilishi.
• Yutish va nutqning buzilishi
• Miya ustuni va unga yaqin nerv tuzilmalari siqilganda quyidagi belgilar paydo bo‘lishi mumkin:
• yutishning qiyinlashishi;
• ovozning o‘zgarishi;
• nutqning buzilishi.

Nima uchun o‘z vaqtida neyroxirurgga murojaat qilish muhim?

• Ko‘plab bemorlar yillar davomida kasallikning asl sababini aniqlamasdan, faqat ayrim belgilarni davolashga harakat qiladilar:
• bosh og‘rig‘i;
• bosh aylanishi;
• bo‘yin va ensa sohasidagi og‘riq;
• qo‘llardagi uvishish va kuchsizlik.
• Ammo bu simptomlarning asl sababi kraniovertebral soha patologiyasi, jumladan Arnold–Kiari I tipi anomaliyasi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
• Davolashsiz ayrim bemorlarda kasallik asta-sekin rivojlanib, nevrologik belgilar va siringomiyeliyaning kuchayishiga olib kelishi mumkin.
• Arnold–Kiari anomaliyasini diagnostika qilish
• Bosh miya MRT tekshiruvi
• MRT — Arnold–Kiari anomaliyasini aniqlashning asosiy diagnostika usuli hisoblanadi.
• MRT yordamida quyidagilar baholanadi:
• miyacha bodomsimon qismlarining joylashuvi;
• ularning katta ensa teshigidan pastga siljish darajasi;
• miya ustuni va boshqa nerv tuzilmalarining siqilishi;
• likvor yo‘llari va likvor aylanishining holati.
• Bo‘yin umurtqa pog‘onasi MRT tekshiruvi
• Bo‘yin va zaruratga qarab boshqa umurtqa pog‘onasi qismlarining MRT tekshiruvi quyidagilarni aniqlash uchun o‘tkaziladi:
• siringomiyeliya;
• orqa miyadagi o‘zgarishlar;
• boshqa hamroh patologiyalar.
• Neyroxirurg ko‘rigiMRT tasvirining o‘zi yetarli emas. Neyroxirurg MRT natijalarini bemorning shikoyatlari va nevrologik holati bilan birgalikda baholaydi.
• Davolash taktikasini tanlashda quyidagilar muhim:
• nerv tuzilmalari siqilishining darajasi;
• likvor aylanishining buzilishi;
• siringomiyeliyaning mavjudligi va darajasi;
• nevrologik simptomlarning kuchayib borishi.
• Arnold–Kiari anomaliyasini zamonaviy neyroxirurgik davolash
• Orqa kalla chuqurchasi dekompressiyasi — simptomatik Arnold–Kiari I tipi anomaliyasida qo‘llaniladigan asosiy jarrohlik usullaridan biridir.
• Operatsiyaning maqsadi:
• kraniovertebral sohada nerv tuzilmalari uchun yetarli joy yaratish;
• miya ustuni va miyacha sohasidagi siqilishni kamaytirish;
• likvor aylanishini yaxshilash;
• kasallikning keyingi nevrologik oqibatlari xavfini kamaytirish.
• Jarrohlik hajmi bemorning anatomik xususiyatlari, MRT natijalari, siringomiyeliya va klinik belgilariga qarab individual ravishda belgilanadi.

Operatsiyaning asosiy maqsadi — faqat simptomlarni kamaytirish emas, balki Kiari malformatsiyasi tufayli yuzaga kelgan anatomik va likvorodinamik buzilishlarni bartaraf etishga qaratilgan.

• Neyroxirurg Nabi Abdullaev Arnold–Kiari I tipi anomaliyasini zamonaviy neyroxirurgiya usullari yordamida diagnostika qilish va davolash bilan shug‘ullanadi.
• Davolashning asosiy maqsadi — nerv tuzilmalaridagi kompressiyani xavfsiz bartaraf etish va likvorning normal aylanishini tiklash.

Keyingi qadam

O‘qish foydali